قعيقعان براى قعقعهء سلاح ايشان نام نهادند آن جاى را ، و قصّهء اصحاب الفيل در جاى خود بيايد - ان شاء اللَّه . سفيان عيينه گفت : براى آن عتيق خواند ( 1 ) آن را كه آزاد است و هرگز مملوك نبود ( 2 ) و آن را مالكى نبود از آدميان ، و مجاهد همين گفت . ابن زيد گفت : براى آن كه قديم است . و عتيق قديم و ديرينه باشد ، و عتق و قدم او آن است كه : هو اوّل بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ ( 3 ) . . . ، يقال : سيف عتيق و دينار عتيق . بعضى دگر گفتند : براى آن كه بر خداى تعالى كريم است ، لكرامته على اللَّه . و العتق الكرم ، عتق كرم باشد ، من قولهم : فرس عتيق ، اى كريم . باقر ( 4 ) - عليه السّلام - گفت : براى آن كه آزاد بود در ايّام طوفان نوح از غرق ، چون همهء جهان غرق شد . * ( ذلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ حُرُماتِ اللَّه ) * - [ الاية ، « ذلك » ، اشارت است به آنچه رفته است ، اى ذلك على ما مضى و سمعت . آنگه گفت : * ( وَمَنْ يُعَظِّمْ حُرُماتِ اللَّه ) * ] ( 5 ) ، هر كه تعظيم كند حرمتهاى خداى را ، * ( فَهُوَ خَيْرٌ لَه ) * ، او را به باشد بنزديك خداى ( 6 ) . ابن زيد گفت : حرمات خداى ، مشعر الحرام است ، و البيت الحرام ، و المسجد الحرام و البلد الحرام . بعضى دگر گفتند ( 7 ) : جملهء مناسك است ، آن را تعظيم كند به قضاى حقوق و اداى واجبات را ( 8 ) . و بعضى دگر گفتند : مراد به حرمات ، جملهء محرّمات است ، و تعظيم او ترك او باشد استعظاما لها . * ( وَأُحِلَّتْ لَكُمُ الأَنْعامُ ) * ، و حلال كردند شما را چهارپايان بر عموم آنگه استثنا كرد از او گفت : * ( إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ ) * ، الَّا آن كه بر شما خوانند يا خواندند ، في قوله : حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ - الاية ، الى قوله : ذلِكُمْ فِسْقٌ ( 9 ) . . . ، بعضى دگر گفتند معنى آن است كه : در حال احرام گوشت اين

--> ( 1 ) . مش : خواندند . ( 2 ) . آب ، آز ، مش : نشود . ( 3 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) آيهء 96 . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : و باقر . ( 5 ) . اساس : افتادگى دارد ، از آط ، افزوده شد . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها او . ( 7 ) . آج ، لب مراد به حرمات . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها : او . ( 9 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 3 .